Prosiect yn rhoi cipolwg ar fywyd yng Nghymru yn yr 1840au

Mae cymunedau yn ardal Hiraethog yn Sir Ddinbych wrthi’n brysur yn ymchwilio hanes eu pentrefi fel rhan o brosiect Cynefin. Mae prosiect Cynefin yn digido mapiau degwm Cymru, ac o’r mapiau yma ceir ddarlun o Gymru fel yr oedd yn yr 1840au; cyfnod pan roedd y rheilffyrdd yn lledaenu ar draws y wlad a phan nad oedd trefi fel Penmaenmawr yn bodoli. Gall y mapiau degwm sydd wedi eu digido hyd yma i’w gweld ar wefan cynefin.cymru, lle gall y cyhoedd gymryd rhan drwy drawsgrifio dogfennau’r degwm.

 
Meddai Samantha Jones, Swyddog Prosiect Cynefin; “Mae’r prosiect yn rhoi cyfle i gymunedau lleol i ddysgu mwy am eu hardal gan ddefnyddio eu harchifau lleol. Mae archifau’n adnodd gwych, llawn deunydd gwreiddiol, sy’n ein helpu i ddeall mwy am sut beth oedd byw mewn llefydd fel Llansannan yng nghanol yr 1800au.”

 
Mae pobl o bentrefi Bro Hiraethog yn edrych ar fywydau a chartrefi’r werin a’r haenau uwch. Trwy ddefnyddio gwefannau megis Find my past ac Ancestry sydd ar gael am ddim mewn archifau a llyfrgelloedd lleol, maent wedi darganfod gwybodaeth am bwy oedd yn byw mewn rhai tai drwy’r oes o 1841-1911.

Speculum Gregis
Fel rhan o’r prosiect maent hefyd wedi astudio dogfennau gwreiddiol a geir yn yr archifau lleol. Un ddogfen o’r fath yw Speculum Gregis a ysgrifennwyd gan RH Jackson a oedd yn giwrad yn Llansannan. Mae’r llyfr yn rhoi cipolwg o’r pentref ym 1850 ac mae’n cynnwys gwybodaeth bwysig fel holl ficeriaid y plwyf a nifer y bobl oedd yn mynychu’r eglwys. Mae’r llyfr hefyd yn cynnwys map lliwgar o ganol y pentref, ynghyd ag enwau’r bobl oedd yn byw yn y tai, eu hoedran a’u galwedigaethau.

 

IMG_3343Mae digwyddiadau wedi eu trefnu yn Llansannan ym mis Hydref a fydd yn rhoi cyfle i’r cyhoedd i gyfrannu i’r prosiect.

 
Bydd noson agored yn Ysgol Bro Aled ar 13 Hydref am 7yh, lle bydd map degwm gwreiddiol Llansannan yn cael ei arddangos. Mae’n gyfle i rannu gwybodaeth am yr adeiladau ac enwau lleoedd Llansannan, yn ogystal â rhannu atgofion am y pentref.

 
Bydd yna daith gerdded hamddenol drwy’r pentref i archwilio hen adeiladau Llansannan ar ddydd Sadwrn 31 Hydref am 11 y bore gan ddechrau yn y sgwâr wrth ymyl y maes parcio.

 

Category: Uncategorized @cy

Leave a Reply

*